Bron: AD – Sandra Moerland

Scheiding is ook klap voor je portemonnee

Na de emotionele impact van een scheiding volgt vaak de financiële

Vrouwen zijn de afgelopen decennia veel zelfstandiger geworden, maar zodra een relatie strandt, blijken zij nog altijd financieel veel kwetsbaarder dan mannen.

Marianne Bruijn, financieel expert en oprichter van The Female Fix, ziet deze financiële problemen voortdurend in de praktijk. “Veel vrouwen denken: ik heb toch een goede baan, dus ik red me wel. Maar financiële zelfstandigheid gaat veel verder dan alleen je salaris. Het gaat erom of je nu en later voldoende hebt om je leven te bekostigen, ook als er iets misgaat.”

Het CBS rekent iemand economisch zelfstandig als die minstens het bijstandsniveau verdient. In 1977 was slechts 20 procent van de vrouwen economisch zelfstandig, inmiddels is dat bijna 70 procent. Bij mannen bleef het aandeel in al die jaren stabiel rond de 80 procent.

“Financieel onafhankelijk ben je in Nederland pas als je het minimumloon verdient, ongeveer 1950 euro netto”, zegt Bruijn. “Maar ook dan heb je nog geen reserves om een buffer op te bouwen of aanvullend pensioen te verzorgen. Ik praat daarom liever over financiële zelfredzaamheid. Dat betekent dat je het nu én later op orde hebt: een stabiel inkomen, een buffer én pensioenopbouw.”

“Afhankelijk van je situatie zou je drie tot zes maandsalarissen achter de hand moeten hebben. Dat noem ik je fuck-it-potje. Als er dan iets gebeurt, heb je altijd een uitweg. Alles wat je daarbovenop spaart kun je beleggen voor later.”

De financiële kwetsbaarheid zie je scherp terug na een scheiding. “Vrouwen verliezen in het eerste jaar na een scheiding gemiddeld ruim 20 procent van hun koopkracht, terwijl mannen er soms zelfs licht op vooruitgaan,” zegt Bruijn. “Dat verschil hangt samen met het feit dat vrouwen vaker in deeltijd werken en daardoor minder verdienen en minder pensioen opbouwen.”

Vier aandachtspunten op een rij

1. Pensioen
Juist dat pensioen blijkt vaak een blinde vlek. “Veel mensen weten niet dat ze tijdens hun huwelijk samen pensioen opbouwen. Een kwart van de vrouwen weet niet of ze überhaupt pensioen hebben opgebouwd,” vertelt de financieel expert.
“Als je wilt dat het ouderdomspensioen meteen wordt verdeeld, moet je dat binnen twee jaar bij het pensioenfonds melden.”

Laura Kistemaker, mede-oprichter van Uitelkaar.nl, een online platform waar stellen hun scheiding gezamenlijk kunnen regelen, ziet in haar werk hoe vaak mensen hun financiële situatie onderschatten. “Scheiden was nooit de bedoeling van het huwelijk, dus mensen denken er vaak niet over na.”
Dat leidt in de praktijk geregeld tot verrassingen. “We hebben bijvoorbeeld stellen waarbij een van de twee heel veel schulden heeft. Als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd, ben je ook voor de helft verantwoordelijk voor de schulden van je ex. Dat realiseren mensen zich vaak pas op het moment dat ze uit elkaar gaan.”

2. De overwaarde van je huis
Ook het koophuis zorgt voor hoofdbrekens. Door de gestegen huizenprijzen zit daar vaak flinke overwaarde op. Degene die in het huis blijft wonen, moet de ander uitkopen én de hypotheek kunnen dragen. “Dat lukt lang niet altijd,” zegt Kistemaker.
“Soms spreken stellen een lagere waarde af dan de marktwaarde, bijvoorbeeld de WOZ-waarde. Of de vertrekkende partner zegt geen aanspraak te willen maken op de overwaarde. Maar de Belastingdienst ziet dat als een schenking en dan moet er schenkbelasting worden betaald.”

3. Partneralimentatie
Partneralimentatie leidt eveneens tot onduidelijkheid. “In principe zijn mensen wettelijk verplicht om na een scheiding voor elkaar te zorgen. De duur daarvan is meestal maximaal vijf jaar, maar we zien bij onze jongere doelgroep dat men geen partneralimentatie wil, ook al zijn er inkomensverschillen. Ze willen dan minder afhankelijk zijn van hun ex,” legt Bruijn uit. “Maar dat betekent wel dat ze maandelijks minder te besteden hebben.”

Volgens Bruijn is het verstandig afspraken te maken zolang de relatie nog goed is. “Zorg dat je zelf een inkomen hebt en houd je financiële onafhankelijkheid. Laat je salaris altijd op je eigen rekening storten en maak afspraken over een gezamenlijke rekening voor de vaste lasten. Als je in het koophuis van je partner gaat wonen, zorg dan dat je mede-eigenaar wordt.”

4. Leven als alleenstaande is duurder
Waar je ook rekening mee moet houden: dat het leven als alleenstaande duurder uitvalt. “Ineens moet je in je eentje een huis betalen. We zien mensen enorm worstelen met het vinden van een betaalbare woning. En al helemaal als er alimentatieverplichtingen bij komen.”

Daarom is het volgens Bruijn belangrijk dat vrouwen hun loopbaan niet te snel op een laag pitje zetten. “Als je eenmaal de arbeidsmarkt verlaat, is het lastig terugkeren. Probeer je functie te behouden en jezelf te ontwikkelen. En als je ervoor kiest om thuis te blijven bij de kinderen, kun je vaardigheden bijhouden door cursussen te volgen. Dan ben je voorbereid als je de arbeidsmarkt weer wilt betreden.”